سامانه همایش های دانشگاه شمال

صفحه اصلی / دانشگاه، حقوق عامه، انفال و مسئولیت های اجتماعی

نقش دانشگاه‌ها در کاهش آلایندگی سامانه‌های احتراقی: پارادایم نوین انتقال دانش به صنعت و سیاست‌گذاری

نویسندگان :

سید صادق مطلبی حسن کلا¹

1- دانشگاه شمال

کلمات کلیدی :

کاهش آلایندگی احتراق،کاتالیست‌های نوین،بلوغ فناوری،دانشگاه و انتقال فناوری

چکیده :

فرایندهای احتراقی در نیروگاه‌ها، صنایع سنگین و سامانه‌های حمل‌ونقل همچنان بزرگ‌ترین منبع انتشار گازهای گلخانه‌ای و آلاینده‌های محلی به شمار می‌روند. با وجود رشد سریع فناوری‌های تجدیدپذیر، وابستگی میان‌مدت جهان به احتراق سوخت‌های فسیلی ادامه دارد و از این رو، کاهش آلایندگی سامانه‌های احتراقی مؤثرترین راهکار عملی برای دستیابی سریع به اهداف اقلیمی و بهبود کیفیت هوا است. هدف این پژوهش، تبیین پارادایم نوین دانشگاهی در کاهش آلایندگی سامانه‌های احتراقی از طریق ایفای سه نقش کلیدی دانشگاه‌ها یعنی تولید دانش پایه و کاربردی، توسعه فناوری‌های کم‌آلاینده و تسهیل انتقال سریع دانش به صنعت و سیاست‌گذاری است. پرسش اصلی پژوهش این است که دانشگاه‌ها با کدام سازوکارها و در کدام سطوح بلوغ فناوری می‌توانند بیشترین تأثیر را در کاهش همزمان آلایندگی و هزینه‌ها داشته باشند. این مطالعه با روش ترکیبی (تحلیل آماری گزارش‌های جهانی انتشار 1400 تا 1404 شمسی، مرور نظام‌مند ادبیات فنی 1399 تا 1404 شمسی و ارزیابی تطبیقی بلوغ و اقتصاد فناوری‌ها) انجام شد. داده‌ها از گزارش‌های آژانس بین‌المللی انرژی، مقالات نمایه‌شده بین‌المللی و ارزیابی‌های هزینه ـ فایده فناوری‌های منتخب گردآوری و تحلیل گردید. یافته‌ها نشان داد که ترکیب اصلاحات درون‌فرایندی (کاهش 15 تا 30 درصدی آلاینده‌ها با هزینه اندک)، فناوری‌های پس‌فرایندی پیشرفته (حذف تا 90 درصد باقی‌مانده آلاینده‌ها) و مدل‌سازی عددی داده‌محور (کاهش یک‌سوم زمان و هزینه طراحی) مؤثرترین راهکار است. سرمایه‌گذاری هدفمند در فناوری‌های سطح بلوغ میانی (5 تا 7) همراه با تقویت پیوند دانشگاه ـ صنعت ـ دولت، قادر است تا سال 1410 شمسی (2030 میلادی) انتشار بخش‌های نیروگاهی و صنعتی را 50 تا 70 درصد کاهش دهد. نتیجه‌گیری نهایی پژوهش این است که دانشگاه‌ها باید از نقش سنتی تولید مقاله فراتر روند و به‌عنوان پل اصلی میان دانش، صنعت و سیاست‌گذاری عمل کنند. ایجاد آزمایشگاه‌های ملی فشار بالا، الزام همکاری مشترک صنعت با دانشگاه، بازنگری استانداردهای ملی با حضور کارشناسان دانشگاهی و تأسیس صندوق مشترک ریسک‌پوشش مراحل میانی توسعه، مهم‌ترین پیشنهادهای سیاستی و فنی این پژوهش برای شتاب‌بخشی به احتراق پاک و مدیریت کربن در کشور است.