سامانه همایش های دانشگاه شمال

صفحه اصلی / دانشگاه، حقوق عامه، انفال و مسئولیت های اجتماعی

مسئولیت مدنی نهادهای عمومی در قبال ترک فعل در صیانت از حقوق عامه در حقوق ایران و انگلستان

نویسندگان :

هادی شکری¹ مهدی فلاح خاریکی² احمد اسفندیاری³

1- دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساری 2- دانشگاه آزاد اسلامی واحد آیت الله آملی 3- دانشگاه آزاد ساری

کلمات کلیدی :

حقوق عامه،انفال،ترک فعل،مسئولیت مدنی،مسئولیت اجتماعی دولت،حکمرانی حقوقی.،Duty of Care

چکیده :

ترک فعل نهادهای عمومی در صیانت از حقوق عامه، به‌ویژه در قلمرو انفال و منابع عمومی، یکی از مهم‌ترین چالش‌های تحقق حکمرانی حقوقی و مسئولیت‌پذیری دولت در نظام‌های حقوقی معاصر به شمار می‌رود. این پژوهش با هدف تحلیل مبانی و قلمرو مسئولیت مدنی نهادهای عمومی ناشی از ترک فعل و با رویکرد تطبیقی میان حقوق ایران و حقوق انگلستان انجام شده است. روش تحقیق در این مقاله، توصیفی–تحلیلی با رویکرد تطبیقی است و داده‌ها از طریق بررسی منابع فقهی، قوانین موضوعه، رویه قضایی و دکترین حقوقی دو نظام گردآوری و تحلیل شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در حقوق ایران، با تکیه بر مبانی فقهی همچون قاعده لاضرر، تسبیب و عدالت ترمیمی، ظرفیت گسترده‌تری برای شناسایی مسئولیت نهادهای عمومی در قبال ترک نظارت، ترک پیشگیری و ترک ایمن‌سازی وجود دارد، در حالی که در حقوق انگلستان، اصل «عدم مسئولیت در ترک فعل محض» و معیارهای محدودکننده‌ای مانند آزمون سه‌گانه Caparo سبب کنترل و تحدید دامنه این مسئولیت شده است. نتایج تحقیق همچنین بیانگر آن است که تفاوت رویکردها در دو نظام، آثار مستقیمی بر حوزه‌های امنیت اجتماعی، سلامت عمومی، حفاظت از محیط زیست، صیانت از اموال و انفال عمومی و اعتماد عمومی به حاکمیت قانون بر جای می‌گذارد. بنابراین، مقاله با تأکید بر پیوند میان حقوق عامه، انفال و مسئولیت اجتماعی دولت، نقش دانشگاه‌ها را در تولید دانش مسئله‌محور، پشتیبانی از سیاست‌گذاری عمومی و تقویت سازوکارهای پاسخ‌گویی نهادهای عمومی برجسته می‌سازد و بر ضرورت تصریح قانونی وظیفه مراقبت (Duty of Care) نهادهای عمومی و توسعه ضمانت‌اجراهای مؤثر در حقوق ایران تأکید می‌کند.