سامانه همایش های دانشگاه شمال

صفحه اصلی / دانشگاه، حقوق عامه، انفال و مسئولیت های اجتماعی

تعارضات ناشی از اقدامات شهرداری‌ها؛ حدود تعهدات دولت و تأمین امنیت حقوقی

نویسندگان :

صابر غفاری چراتی¹ مریم قربانی²

1- دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه شمال آمل 2- دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه شمال آمل

کلمات کلیدی :

حق مالکیت خصوصی،امنیت حقوقی،تعهدات دولت،تملک قهری،شهرداری‌ها.

چکیده :

حق مالکیت خصوصی در نظام حقوقی ایران از جایگاه بنیادین برخوردار است و در اصول متعدد قانون اساسی مورد حمایت قرار گرفته است. با این حال، یکی از مهم‌ترین عرصه‌های بروز تعارض میان دولت و شهروندان، اقدامات شهرداری‌ها در حوزه شهرسازی، اجرای طرح‌های عمومی، تملک اراضی و تغییر کاربری‌هاست؛ اموری که گاه به محدودسازی یا سلب مالکیت منجر می‌شود و ضرورت بررسی حدود اختیارات حاکمیت در برابر حق مالکیت را دوچندان می‌کند. هدف این مقاله تحلیل «حدود تعهدات دولت در حمایت از حق مالکیت خصوصی و تضمین امنیت حقوقی آن» با تمرکز بر تعارضات ناشی از عملکرد شهرداری‌هاست. در این پژوهش، ابتدا مبانی حقوقی و نظری مالکیت خصوصی و مفهوم امنیت حقوقی تبیین می‌شود. سپس عملکرد شهرداری‌ها در حوزه تملک قهری، طرح‌های توسعه شهری، ضوابط ساخت‌وساز و تصمیمات اداری مورد بررسی انتقادی قرار می‌گیرد. در ادامه، تعهدات دولت در دو بُعد سلبی (پرهیز از مداخله خودسرانه و محدودسازی اختیارات عمومی) و ایجابی (وضع قوانین شفاف، تضمین دادرسی عادلانه، جبران کامل خسارات و ایجاد ثبات مقرراتی) تحلیل می‌شود. نتایج نشان می‌دهد که رعایت اصول شفافیت، پیش‌بینی‌پذیری، تناسب، جبران عادلانه و رعایت عدالت اداری، شرط اساسی مشروعیت مداخلات شهرداری‌ها در مالکیت است. در نهایت، مقاله با ارائه راهکارهایی جهت تقویت امنیت حقوقی در حوزه مالکیت خصوصی و اصلاح سازوکارهای نظارتی پایان می‌یابد.