سامانه همایش های دانشگاه شمال

صفحه اصلی / دانشگاه، حقوق عامه، انفال و مسئولیت های اجتماعی

نقش دانشگاه در تحقق حق دسترسی عادلانه مردم به انرژی برق

نویسندگان :

حمید افشنگ¹

1- دانشگاه شمال

کلمات کلیدی :

حقوق عامه و انرژی،ناترازی تولید و مصرف برق،خاموشی‌های برنامه‌ریزی‌شده،دسترسی عادلانه به برق،بارهای حیاتی برق،کیفیت توان الکتریکی،عدالت انرژی،تاب‌آوری شبکه برق،توسعه پایدار در صنعت برق،مسئولیت اجتماعی دانشگاه

چکیده :

دسترسی عادلانه، پایدار و باکیفیت به انرژی برق امروزه به‌عنوان یکی از مصادیق بنیادین حقوق عامه و حقوق شهروندی شناخته می‌شود. برق صرفاً یک کالای فنی نیست، بلکه زیرساختی اساسی برای سلامت، امنیت، آموزش، رفاه اجتماعی و توسعه اقتصادی به شمار می‌رود. حق مردم در حوزه برق تنها به جلوگیری از خاموشی محدود نمی‌شود، بلکه شامل پایداری تأمین، کیفیت توان، عدالت مکانی در توزیع برق و تأمین پایدار بارهای حیاتی و حساس نیز هست. در سال‌های اخیر، ناترازی تولید و مصرف برق در ایران منجر به گسترش خاموشی‌های برنامه‌ریزی‌شده، به‌ویژه در فصل تابستان، شده است. این خاموشی‌ها آثار مستقیمی بر بارهای حیاتی نظیر بیمارستان‌ها، مراکز درمانی، تصفیه‌خانه‌های آب و فاضلاب، مراکز داده، شبکه‌های بانکی و مخابراتی برجای گذاشته و در مواردی پیامدهای جانی، امنیتی و اقتصادی قابل توجهی ایجاد کرده است. از سوی دیگر، توسعه ناکافی نیروگاه‌ها، فرسودگی شبکه‌های انتقال و توزیع و بالا بودن تلفات انرژی نشان می‌دهد که بخش مهمی از بحران برق، ریشه در ضعف سرمایه‌گذاری و نوسازی زیرساخت‌ها دارد که بر اساس اصول حکمرانی انرژی، مسئولیت اصلی آن بر عهده حاکمیت است. با این حال، عبور پایدار از این بحران صرفاً در سطح اقدامات اجرایی خلاصه نمی‌شود. دانشگاه به‌عنوان نهاد تولید علم، تربیت نیروی انسانی متخصص و پیشران فناوری، می‌تواند نقشی مؤثر در افزایش تاب‌آوری شبکه، حفاظت از بارهای حیاتی، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، بهبود کیفیت توان و تقویت عدالت انرژی ایفا کند. این پژوهش با رویکردی توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر منابع اسنادی داخلی و بین‌المللی، نقش دانشگاه را در تحقق حق دسترسی عادلانه مردم به انرژی برق، با تأکید ویژه بر بارهای حیاتی، مورد بررسی قرار می‌دهد. نتایج نشان می‌دهد که تقویت پیوند نهادی میان دانشگاه، صنعت برق و نهادهای سیاست‌گذار، شرط اساسی برای کاهش خاموشی‌ها، حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی و تحقق پایدار حقوق عامه در حوزه انرژی برق است.