سامانه همایش های دانشگاه شمال

صفحه اصلی / دانشگاه، حقوق عامه، انفال و مسئولیت های اجتماعی

نقش دیوان عدالت اداری در صیانت از حقوق شهروندی و چالش‌های حقوقی اداری ایران

نویسندگان :

سیدطاها حسینی¹ جعفر قلیخانی²

1- دانشگاه ازاد اسلامی سیرجان 2- دانشگاه ازاد اسلامی سیرجان

کلمات کلیدی :

دیوان عدالت اداری،صیانت،حقوق شهروندی،چالش‌های حقوقی

چکیده :

هدف این پژوهش بررسی نقش دیوان عدالت اداری در صیانت از حقوق شهروندی و تبیین چالش‌های ساختاری و کارکردی نظام حقوقی اداری ایران در تضمین این حقوق است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی–تحلیلی و براساس مطالعه اسنادی قوانین، آرای هیأت عمومی، منابع کتابخانه‌ای و تحقیقات پیشین انجام شده است. ابتدا مفهوم و مبانی حقوق شهروندی در نظام حقوقی ایران بررسی شده، سپس جایگاه و صلاحیت دیوان عدالت اداری به‌عنوان مهم‌ترین مرجع نظارت قضایی بر اداره تحلیل گردیده و در نهایت چالش‌های قانونی، ساختاری و عملیاتی این نهاد مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتایج حاصل از پژوهش نشان می‌دهد که دیوان عدالت اداری نقش مهمی در ابطال تصمیمات غیرقانونی، پیشگیری از تخلفات اداری، ایجاد امنیت حقوقی و تقویت حاکمیت قانون ایفا می‌کند. با این حال، محدودیت دامنه صلاحیت، تمرکز جغرافیایی شعب، طولانی بودن فرآیند رسیدگی، کمبود نیروی متخصص و ضعف آموزش‌های حقوقی از مهم‌ترین موانع اثرگذاری کامل دیوان هستند. نتایج همچنین بیانگر آن است که تحقق واقعی حقوق شهروندی نیازمند تعامل دیوان با سایر نهادهای حکومتی، مشارکت جامعه مدنی، ارتقای آگاهی حقوقی شهروندان و توسعه سازوکارهای نظارتی کارآمد در کشور است. اگرچه دیوان عدالت اداری ستون اصلی صیانت از حقوق شهروندی در ایران به شمار می‌آید، اما کارآمدسازی آن مستلزم اصلاحات ساختاری، تقویت منابع انسانی، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین قضایی و بهبود هماهنگی میان نهادهای اداری و قضایی است.