سامانه همایش های دانشگاه شمال

صفحه اصلی / دانشگاه، حقوق عامه، انفال و مسئولیت های اجتماعی

بررسی تعهدات اجتماعی دانشگاه ها در زمینه حقوق عامه

نویسندگان :

حسین شهبازی¹

1- دانشگاه آزاد اسلامی واحد زنجان

کلمات کلیدی :

مسئولیت اجتماعی،هویت اجتماعی دانشگاه،حقوق عامه،مسئولیت ذاتی دانشگاه

چکیده :

چکیده با تغییر پارادایم توسعه و اهمیت توسعه پایدار، نقش دانشگاه نیز دچار تحول شده است و بر همین مبنا محورهای اقتصاد، جامعه و محیط زیست به مرور اهمیت ویژه یافته اند. دانشگاه ها علاوه بر نقشهای پژوهشی و آموزشی و خدمات تخصصی، رسالت مسئولیت اجتماعی نیز برعهده دارند، چرا که « فلسفه وجودی دانشگاه ، تولید خیر عمومی و رفاه اجتماعی» از طریق علم ورزی، علم آموزی و دانش پژوهی است و این را از تأمل در تاریخ دانشگاه نیز در می یابیم. اگر دانشگاه در منطق دولت یا در منطق اقتصادی، در منطق ثروت و منفعت ادغام بشود، هویت ذاتی که فرهنگی - اجتماعی است، از او سلب میشود؛ یعنی سرشت ساختی- کارکردی- تاریخی خود را از دست می دهد . بدون تردید مسئولیت اجتماعی دانشگاه تنها آموزش و یا فقط آموزش و پژوهش نبوده و فلسفه وجودی دانشگاه ، نه تنها تولید مدارک و نه حتی دانشگاه خدمت محور نبوده ، بلکه دانشگاه اجتماعی است . «مسئولیت اجتماعی» مقوله‌ای مهم در گفتمان دانشگاه‌های امروزی ، با محوریت تعهد و مسئولیت آنها نسبت به محیط پیرامونی، از جمله نقش و مشارکت در توسعه اجتماعی، تعهد در قبال محیط زیست، شفافیت و شایسته سالاری، رعایت حقوق عامه‌های مختلف و … با هدف باز طراحی زیست اخلاقی محیط‌های فعالیت خود است. به عبارت دیگر، مسئولیت اجتماعی را می‌توان مجموعه‌ی وظایف و تعهداتی دانست که یک نهاد یا سازمان بایستی در راستای معونت و همین‌طور حفاظت، صیانت و مراقبت از جامعه‌ای که در آن فعالیت می‌کند، انجام دهد . دانشگاه به مثابه‌ی عالی‌ترین نهاد آموزشی و پژوهشیِ یک جامعه، نقش و جایگاه ویژه و ذوابعادی در زمینه حقوق عامه دارد و خصوصاً با دگرگونی پارادایم توسعه و موضوعیت یافتنِ مفهومِ «توسعه‌ی پایدار»، مقوله‌ی مسئولیت اجتماعی، به طور خاص در دانشگاه‌های نسل چهارم، پایگاه، تبلور و نمودِ مضاعفی یافته است. چرا که اساساً فلسفه‌ی وجودی دانشگاه، بر مبنای تولیدِ خیرِ عمومی و رفاه اجتماعی از شاهراه خردورزی، علم آموزی و دانش‌اندوزی است و امتزاجِ خارج از تعادل و افراط‌گونه‌ی آن با منطق‌های مادی و منفعت‌گرایانه‌ی صِرف، دانشگاه را از هویت ذاتی و تاریخیِ خود که سرشتی اجتماعی دارد، تهی می‌سازد. از طرفی حقوق عامه به‌عنوان یکی از اصول بنیادین نظام‌های حقوقی، حفاظت از منافع عمومی، تضمین عدالت اجتماعی و ایجاد محیطی امن و شفاف برای شهروندان را بر عهده دارد و دانشگاه‌ها به‌عنوان نهادهای علمی، آموزشی و فرهنگی، مسئولیت اجتماعی گسترده‌ای در این زمینه دارند و نگاه و تلاش خاص ، جهت مطالعه و ارائه راهکاری عملی و پژوهشی ، در جهت رعایت حقوق عامه و مدیریت منابع عمومی ، از ارکان اصلی این مسئولیت‌ها محسوب می‌شود . پژوهش حاضر با روش مرور هدفمند منابع ، خلاصه سازی اطلاعات و روش فرا ترکیب طراحی شده و داده ها و اطلاعات از منابع مختلفی شامل مقالات و منابع فیزیکی و اینترنتی جمع آوری شده و به دنبال تبیین مسئولیت اجتماعی دانشگاه ها و اثرات آن در حقوق عامه می باشد . بررسی ها نشان می دهد دانشگاه ها علاوه بر آموزش و پژوهش ، با طراحی برنامه آموزشی حقوقی ، ایجاد ساز و کارهای نظارتی ، مشارکت در پروژه های بهره برداری منتج از انفال و حتی ارتقای فرهنگ مسئولیت پذیری و فرهنگ اخلاقی و ... در زمینه های حقوق عامه ، می توانند اثرات قابل توجهی در بحث حقوق عامه داشته باشند . غفلت از هویت و مسئولیت ذاتی ، وظیفه گرایی صوری ، ضعف در هماهنگی میان نهادهای دانشگاهی و اجرایی ، محدودیت منابع مالی و عدم وجود سیاستهای مدیریتی شفاف از چالش های مهم در بحث مسئولیت اجتماعی دانشگاه ها در زمینه حقوق عامه می باشد .