سامانه همایش های دانشگاه شمال

صفحه اصلی / دانشگاه، حقوق عامه، انفال و مسئولیت های اجتماعی

«چالش‌های حکمرانی جزیره‌ای در مدیریت انفال و حفظ حقوق عامه؛ با رویکرد بر رودخانه و جاده هراز»

نویسندگان :

بهزاد پارسا¹ علی روحانی زاده² نسرین نعیمی³

1- Shomal University 2- Shomal University 3- Shomal University

کلمات کلیدی :

رودخانه و جاده هراز،انفال،حقوق عامه،حکمرانی مطلوب

چکیده :

چکیده منطقه هراز، به‌واسطۀ پیوند تنگاتنگ دو شریان حیاتی طبیعی و انسانی رودخانه و جاده در محور ارتباطی شمال–مرکز کشور، واجد تمرکز قابل‌توجهی از عناصر انفال نظیر بستر و حریم رودخانه، جنگل‌ها، معادن و عرصه‌های دارای ارزش‌های زیست‌محیطی، گردشگری و آثار تاریخی بوده، که نمونه‌ای برجسته ازهم‌تنیدگی بین حقوق عامه با تکالیف حاکمیتی محسوب می‌شود. این پیوند طبیعی–انسانی سبب گردیده، که هرگونه اقدام عمرانی، معدنی یا بهره‌برداری در این محدوده، پیامدهای مستقیمی بر حقوق عامه، مصالح و عدالت زیستی بین‌نسلی برجای می‌گذارد. با این حال، بررسی وضعیت مدیریتی منطقه نشان می‌دهد؛ که کثرتِ نهادهای تصمیم‌گیر، تعارض صلاحیت‌ها، نبود سازوکارهای جامع و کارآمد، موجب غلبه رویکرد بخشی در تصمیم‌سازی، و در نتیجه عملاً منتهی به شکل‌گیری حکمرانی جزیره‌ای و فقدان یک نظام یکپارچۀ حفاظت و بهره‌برداری از انفال در این محور شده است. این پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی با تکیه بر مبانی حقوق عمومی، حقوق محیط‌زیست و نظریۀ حکمرانی مطلوب، به واکاوی چالش‌های ناشی از این چندپارگی نهادی پرداخته و تأثیر آن بر تضعیف حقوق عامه، تخریب محیط‌زیست و بهره‌برداری نامتوازن از منابع طبیعی را تبیین می‌نماید. نتایج حاکی از آن است؛ که رفع وضعیت موجود، مستلزم استقرار سازوکارهای حکمرانی مطلوب با شاخص‌های یکپارچه‌نگری، بازآرایی صلاحیت‌ نهادهای تصمیم‌گیر، تقویت شفافیت و پاسخ‌گویی، و بازتعریف نقش دولت به‌عنوان امین انفال و نمایندۀ منافع عمومی است. بر این اساس، منطقه هراز با تمرکز بر رودخانه و جاده می‌تواند؛ مصداق برجسته نقض حقوق عامه، به الگویی برای حاکمیت کارآمد در مدیریت انفال و تأمین منافع پایدار جامعه بدل گردد.