سامانه همایش های دانشگاه شمال

صفحه اصلی / دانشگاه، حقوق عامه، انفال و مسئولیت های اجتماعی

نقش دانشگاه‌ها در پاسداری از حقوق عامه

نویسندگان :

زهرا درخشان هوره¹ علیرضا انصاری مهیاری² نرگس طاهرپور³ حسین بهارلو هوره⁴

1- دانشجوی دکتری حقوق بین الملل، واحد نجف اباد ،دانشگاه ازاد اسلامی ، نجف اباد ، ایران 2- استادیارگروه حقوق، واحد نجف اباد ، دانشگاه ازاد اسلامی ، نجف اباد ، ایران 3- دانشجوی دکتری حقوق بین الملل، واحد نجف اباد ،دانشگاه ازاد اسلامی ، نجف اباد ، ایران 4- دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی، واحد نجف اباد ،دانشگاه ازاد اسلامی ، نجف اباد ، ایران

کلمات کلیدی :

حقوق عامه،نقش دانشگاه‌ها،پاسداری از حقوق عمومی،نظام حقوقی ایران

چکیده :

حقوق عامه به مجموعه‌ای از حقوق و منافع عمومی جامعه گفته می‌شود که متعلق به عموم شهروندان میباشد و شامل حفظ و حفاظت از منابع طبیعی، محیط زیست، میراث فرهنگی، فضای عمومی، نظارت بر کارکرد دولت و جلوگیری از تصرفات غیرقانونی در اموال عمومی می‌شود. این مفهوم در نظام حقوقی ایران، بر پایه اصول قانون اساسی مانند اصول 45، 50 و 156 استوار میباشد و به حقوق غیرقابل انتقال و اولویت‌دار بر منافع خصوصی شناخته می‌شود. پاسداری از حقوق عامه، وظیفه‌ای جمعی میباشد که فراتر از نهادهای دولتی، به مشارکت نهادهای آکادمیک مانند دانشگاه‌ها احتیاج دارد. اهمیت نقش دانشگاه‌ها در این حیطه، در جامعه امروز ایران که با چالش‌هایی مانند تخریب محیط زیست، فساد اداری، نقض حقوق عمومی و محدودیت دسترسی به عدالت مواجه میباشد، دو برابر می‌شود. دانشگاه‌ها با پتانسیل آموزشی، پژوهشی و فرهنگی خود، می‌توانند آگاهی عمومی را ارتقا دهند، متخصصان متعهد تربیت کنند و فرهنگ نقد قدرت را ترویج نمایند. با این حال، چالش‌های جدی مانند کمبود بسترهای قانونی برای استقلال دانشگاهی، ضعف ارتباط با نهادهای حکمرانی و محدودیت‌های مالی و ساختاری، مانع از اعمال کامل این نقش می‌شوند. دامنه شمول حقوق عامه بسیار گسترده میباشد و مسائل زیست‌محیطی، اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی را دربرمی‌گیرد. ویژگی‌های اصلی آن شامل غیرقابل انتقال بودن، اولویت بر حقوق فردی در موارد اختلاف، وابستگی به نظارت عمومی و الزام دولت به حفاظت از آن است. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه‌ای معتبر میباشد. نتایج حاصل از پژوهش حاکی از این است که تقویت نقش دانشگاه‌ها از راه اصلاحات قانونی و حمایتی، کلید تحقق تأثیرگذار حقوق عامه و ساخت جامعه‌ای عادلانه‌تر است.