سامانه همایش های دانشگاه شمال

صفحه اصلی / دانشگاه، حقوق عامه، انفال و مسئولیت های اجتماعی

پیاده‌روهای شهری و حقوق شهروندی: ارزیابی دسترسی‌پذیری برای افراد با نیازهای متفاوت در شهرهای ایران

نویسندگان :

علی دشتی شفیعی¹ رقیه فتحی²

1- دانشگاه غیرانتفاعی شمال 2- دانشگاه غیرانتفاعی شمال

کلمات کلیدی :

پیاده‌رو شهری،حقوق شهروندی،دسترسی‌پذیری،عدالت فضایی،نیازهای متفاوت

چکیده :

پیاده‌روها یکی از بنیادی‌ترین عناصر فضای عمومی در شهرها هستند و نقش تعیین‌کننده‌ای در تحقق حقوق شهروندی، به‌ویژه حق حرکت آزادانه، حق حضور برابر و حق مشارکت اجتماعی ایفا می‌کنند. در بسیاری از شهرهای ایران، کیفیت و دسترسی‌پذیری پیاده‌روها با چالش‌های متعدد روبه‌رو است و این وضعیت بیش از همه بر افراد با نیازهای متفاوت، سالمندان، افراد دارای معلولیت و گروه‌های آسیب‌پذیر تأثیر می‌گذارد. هدف این پژوهش، ارزیابی پیاده‌روهای شهری از منظر حقوق شهروندی و بررسی میزان تطابق آن‌ها با اصول جهانی دسترسی‌پذیری است. این پژوهش با ماهیت نظری–کاربردی و روش توصیفی–تحلیلی انجام شده است. روش گردآوری اطلاعات شامل تحلیل مستندات قانونی، استانداردهای بین‌المللی و مطالعات علمی معتبر است و ابزار گردآوری اطلاعات شامل اسناد قانونی، گزارش‌های رسمی، مقالات علمی داوری‌شده و استانداردهای جهانی مانند ADA و ISO 21542 است. نوآوری پژوهش در ارائه چارچوب ترکیبی جدیدی است که اصول حقوق شهروندی، عدالت فضایی و استانداردهای دسترسی‌پذیری را در تحلیل کیفیت پیاده‌روها تلفیق می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که در بسیاری از شهرهای ایران، عدم رعایت الزامات دسترسی‌پذیری و کیفیت پایین پیاده‌روها به‌طور مستقیم منجر به نقض حقوق شهروندی، کاهش عدالت فضایی و محدودیت مشارکت اجتماعی می‌شود. بهبود مقررات، ارتقای نظارت و اجرای دقیق استانداردهای جهانی می‌تواند نقش مهمی در تقویت حقوق شهروندی و توسعه شهری فراگیر داشته باشد.